Competence Centres  »  CBMO (governance private public-sector) Organisation Activities Publications  »  EIBIE (innovation)  »  Globus (globalization/ sustainability)  »  Leadership Development Centre  »  People Management Centre  »  Real Estate LAB

Centre for Governance of the Private Public-Sector Enterprise

The Centre has a small faculty office to organise the activities of the Centre, to decide upon the research topics together with the participants and to facilitate the chairs and (posted) researchers. The office holds a Manager Research Projects, mrs.prof.dr. S. Waslander and a Manager Business Affairs, mrs. J.J.P.M. van Eerd. Director of the Centre is Prof. dr. ir. C.A.M. Mouwen. In order to secure the relationship with the university and with other parties involved, a Strategic Advisory Board and a Scientific Council are installed. Read more in English.

Centrum voor het Bestuur van de Maatschappelijke Onderneming (CBMO)

Binnen de non-profit sector manifesteert zich een bijzondere categorie organisaties, de zogenoemde maatschappelijke onderneming. Kenmerk van de maatschappelijke ondernemingen is dat zulke organisaties functioneren in het spanningsveld tussen de overheid, de markt en de burger. Daarbij valt concreet te denken aan organisaties als bijvoorbeeld ziekenhuizen, zorginstellingen, universiteiten, hogescholen, ROC’s, woningcorporaties, musea, kunstinstellingen, waterbedrijven en vormen van “openbaar” vervoer.

Nog niet zo lang geleden waren de maatschappelijke ondernemingen bijna allemaal overheidsgereguleerde of -gedomineerde organisaties. Inmiddels moeten zij echter met een grote mate van autonomie hun publieke dienstverlening vormgeven. Dit is niet eenvoudig, omdat de maatschappelijke onderneming dikwijls een hybride structuur heeft en moet functioneren in een complexe omgeving. Er is sprake van veel verschillende belangen, stakeholders en deskundigen, maar ook van verschillende geldstromen, sturingsmechanismen en organisatieculturen.

Kenmerken van de maatschappelijke onderneming:

• Privaatrechtelijke rechtspersoon
• Wil functioneren als een ‘echte’ onderneming
• Producten/diensten-portfolio gericht op het publieke domein + gerelateerde markten
• Inkomsten vanuit de overheid, de markt en de burger
• Niet gericht op winst, maar op ‘maatschappelijk rendement’
• Winst mag tot op zekere hoogte worden gemaakt, maar niet worden uitgekeerd
• Zowel verticale als horizontale verantwoording

De maatschappelijke ondernemingen zijn door hun specifieke eigenschappen veelomvattend, complex en dynamisch. Ze opereren in een pluriforme omgeving waarin ze op verantwoorde wijze bepaalde publieke waarden effectief en efficiënt moeten realiseren.

Maatschappelijke ondernemingen zijn door de bestuurs- en bedrijfswetenschappen lange tijd verwaarloosd. In deze organisaties vindt nu echter ook in een hoog tempo schaalvergroting en professionalisering van bestuur en management plaats. Daarmee ontstaat de behoefte aan eigen vormen van strategie-ontwikkeling, innovatie, en governance alsmede aan specifieke vormen van ondernemer- en leiderschap.

Het gevolg daarvan is dat nu ook vanuit de wetenschap de aandacht voor deze bijzondere vorm van ondernemen sterk groeiende is. In de praktijk wordt thans gepoogd een modus te vinden om effectieve samenwerkingsverbanden tussen het publieke en het private domein te realiseren, denk aan de diverse vormen van publiek-private samenwerking in het publieke domein. Alles wijst erop dat hier de ideale constructie nog lang niet gevonden is, terwijl in de praktijk de ontwikkelingen gewoon doorgaan en ook tot navenante problemen leiden. Reden genoeg voor meer praktijkgerichte wetenschappelijke aandacht.

Het Centrum voor het Bestuur van de Maatschappelijke Onderneming

De Universiteit van Tilburg en TiasNimbas Business School beschikken, gelet op hun wetenschappelijk profiel, bij uitstek over relevante ervaring, netwerken en know-how op het gebied van het maatschappelijk ondernemen, met name waar het gaat om het bestuur daarvan. Daarom heeft TiasNimbas het initiatief genomen om een expertisecentrum op te richten met een focus op onderzoeks- en onderwijsactiviteiten voor het bestuur en management van de maatschappelijk onderneming. Het Centrum voor het Bestuur van de Maatschappelijke Onderneming (CBMO) krijgt gestalte vanuit twee invalshoeken.

Enerzijds die van de wetenschap, van waaruit nieuwe concepten voor strategie, innovatie, governance, ondernemerschap en leiderschap voor dit type organisaties zullen worden ontwikkeld. Anderzijds vanuit de concrete vragen en ontwikkelingen van de maatschappelijke ondernemingen zelf, alsmede van hun partners (denk aan de diverse overheidsorganisaties waar maatschappelijke ondernemingen mee samenwerken). Juist deze voorziene samenwerking met het veld staat er garant voor dat het CBMO geen puur academische aangelegenheid wordt, maar een op de oplossing van problemen gerichte multi-sectorale benadering kent. Het hoofddoel van het CBMO kan daarom als volgt worden geformuleerd:

Het centrum wordt gekenmerkt door haar netwerkstructuur waarin verschillende organisaties participeren in verschillende vormen van samenwerkingsrelaties: van lidmaatschap van het netwerk tot aan academische affiliatie bij intensieve samenwerking. Uitgangspunt voor deelname aan het netwerk, is dat de betrokken organisaties ook actief of passief deelnemen aan het onderzoek. De toegevoegde waarde en wellicht het ‘concurrentievoordeel’ van de participanten ligt in het aldus ontwikkelen en verspreiden van nieuwe kennis en in het kunnen participeren in door het Centrum georganiseerde specifieke activiteiten voor het bestuur en management, zoals opleidingen, round table bijeenkomsten, seminars en studiereizen.

Organisatie van het CBMO

Het CBMO kent een klein stafbureau dat de activiteiten van het centrum organiseert, in samenspraak met de participanten de researchagenda opstelt en bewaakt en de bijzondere leerstoelhouders en gedetacheerde onderzoekers faciliteert. Het stafbureau bestaat uit een Manager Research Projects, mw.prof.dr. S. Waslander en een Manager Business Afairs, mw. J.J.P.M. van Eerd. De leiding van het stafbureau is in handen van hoogleraar-directeur prof.dr.ir. C.A.M. Mouwen. Om de relatie met de universiteit en het veld te borgen, zijn een strategische en een wetenschappelijke adviesraad ingesteld.

Het CBMO wil een brugfunctie vervullen tussen de wetenschap en de praktijk en de samenhang tussen diverse multisectorale thema’s inzichtelijk maken. Wilt u weten wat het CBMO wellicht voor uw organisatie kan betekenen of bent u mogelijk geïnteresseerd in deelname aan het CBMO?

Prof. dr. ir. Kees Mouwen was van 1994 tot 2005 lid van het College van Bestuur van de Universiteit van Tilburg (UvT) en sinds 1999 vice-voorzitter. Daarvoor was hij een aantal jaren werkzaam in diverse directionele en bestuurlijke functies in het hoger beroepsonderwijs. Hij heeft een lange praktijkervaring in het bestuur en management van instellingen van Hoger Onderwijs.

Hij is voorzitter van de Raad van Toezicht van een grote instelling voor de gezondheidszorg en van het IVA, Beleidsonderzoek en Advies.. Hij volgde opleidingen in Strategie en Innovatie aan Wharton Business School, University of Pennsylvania en de John F. Kennedy School of Government van Harvard University. In 1992 werd hij benoemd tot Visiting Professor aan de Glasgow University, alwaar hij tot 2001, Strategie en Innovatie in non-profit instellingen doceerde.
Met ingang van 2001 is hij hoogleraar Strategie en Innovatie voor de non-profit sector aan TiasNimbas Business School. Zijn onderzoek richt zich op hybriditeit en governance in grote complexe non-profit organisaties.Hij is eind 2005 teruggetreden als bestuurder van de UvT en is vanaf die datum Academic Director voor de Public- en Non-profitsector binnen TiasNimbas. Tevens is hij de oprichter en directeur van het Centrum voor het Bestuur van de Maatschappelijke Onderneming (CBMO).

Prof. dr. Sietske Waslander was na haar studie sociologie (cum laude) een aantal jaren projectleider van een grootschalig onderwijsonderzoek in Nieuw-Zeeland. Vervolgens coördineerde ze een aantal internationale pilotprojecten voor de OESO in Parijs. In 1999 promoveerde Waslander (cum laude) op een onderzoek over marktwerking in het onderwijs. Het boek werd bekroond met de prijs voor het beste proefschrift in de sociale wetenschappen. Vervolgens was ze enkele jaren actief voor Twynstra Gudde Managament Consultants als senior beleidsadviseur voor de publieke sector. In 2002 werd ze als hoogleraar sociologie benoemd aan de Rijksuniversiteit Groningen. Sinds 2008 is ze tevens als hoogleraar verbonden aan TiasNimbas Business School van de Universiteit van Tilburg. Daarnaast is ze programmaleider onderzoek van Expeditie Durven-Delen-Doen, een driejarig landelijk innovatieprogramma in het voortgezet onderwijs. Waslander publiceert zowel nationaal als internationaal en zowel in wetenschappelijke tijdschriften als voor en breed publiek. De laatste jaren heeft ze zich gespecialiseerd in vraagstukken omtrent publieke en private betrokkenheid bij het onderwijs, de inrichting van complexe onderwijsorganisaties en duurzaam vernieuwen. Naast schrijven en het doen van onderzoek geeft ze graag onderwijs. Waslander geeft regelmatig lezingen en masterclasses in binnen- en buitenland.

Mw. Jacqueline van Eerd is sinds 2000 werkzaam bij TiasNimbas Business School. Zij coördineerde verscheidene executive Master-programma’s, zoals Master of Knowledge Management, Master of Agribusiness en Master of Transport and Logistics Management. Zij was tevens als office manager verbonden aan het Centrum van het Familiebedrijf; een centrum dat een klankbord biedt aan ondernemers en familie’s die inzicht en praktische kennis zoeken over eigendoms- en managementvraagstukken.

De laatste jaren richt zij zich voornamelijke op het veld van de publieke sector. Zij is programma manager van de executive invitational programma’s Strategie, Innovatie en Governance en Toezicht en Verantwoording van Maatschappelijke Ondernemingen. Als manager Business Affairs is zij verantwoordelijk voor logistiek, organisatie en publiciteit van het Centrum voor het Bestuur van de Maatschapelijke Onderneming.

Onderstaande personen hebben zich bereid verklaard zitting te nemen in de Strategisch danwel Wetenschappelijke Adviesraad:

Leden Strategische Adviesraad:

• Prof. dr. Kees Koedijk, voorzitter (decaan FEB UvT)
• Dr.ir. Michiel Boersma (CEO Essent NV)
• Drs. Dorine Burmanje (voorzitter RvB Het Kadaster)
• Mr. Willem van Leeuwen
• Drs. Arthur Verheul (voorzitter directie GITP)
• Prof. drs. Rien Meijerink (voorzitter Raad van Toezicht Universiteit Utrecht)
• Drs. Elmer Mulder (voorzitter VU Medisch Centrum)
• Drs. Paul Rüpp (voorzitter College van Bestuur Avans Hogescholen)
• Prof.dr. Hans Strikwerda (director of the Nolan Norton Institute en Professor of organisation and organisational change at the Amsterdam Business School of the Universiteit van Amsterdam)

Leden Wetenschappelijke Adviesraad:

• Prof. dr. Theo Camps, voorzitter (voorzitter Berenschot)
• Prof. dr. Wim van de Donk (Commissaris van de Koningin Noord-Brabant en hoogleraar Universiteit van Tilburg UvT)
• Prof. dr. Sytse Douma (hoogleraar Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen UvT)
• Prof. dr. Arie de Ruijter (hoogleraar en decaan Geesteswetenschappen Uvt)
• Prof. dr. Theo Verhallen (decaan Sociale Wetenschappen UvT)
• Prof. dr. Marc Vermeulen (directeur IVA, beleidsonderzoek en advies, hoogleraar TiasNimbas Business School)
• Prof. dr. Jouke de Vries (hoogleraar Sociale Wetenschappen Universiteit Leiden, Haagse Vestiging)

The Private Public-Sector Enterprise Within the not-for-profit sector, a specific category of organisations is becoming manifest: the private public-sector enterprises. A distinct feature of this type of organisation is its intricate position among government, market and citizen / civil society. Examples of this type of organisation include hospitals, health care institutions, universities and colleges, educational institutions, housing corporations, museums, art institutes, water corporations and certain means of public transport. Until recently, most of the public sector enterprises were regulated or dominated by government. Nowadays, they are required to deliver public services independently and autonomously. This is not an easy matter, since the social enterprise usually has a hybrid structure and has to operate in a complex environment. There are not only many different interests, stakeholders and experts to be reckoned with, but also different funding systems, control mechanisms and organisational cultures. Characteristics of the Private Public-Sector Enterprise Legal entity in private law Wishes to operate as a ‘real’ enterprise Products and / or services portfolio oriented at public domain + related markets Revenues from government, market and customers / citizen Not aimed at making profit, but at ‘public returns’ Profits may be earned to a certain extent, but may not be remitted Both “vertical” and “horizontal” accountability The distinctive characteristics of private public-sector enterprises demonstrate their comprehensive, complex and dynamic charachter. They operate in a complex environment in which they must realise certain “public values” responsibly, efficiently and effectively. For a long time, public-sector enterprises have been neglected by public administration and management sciences. But, professionalisation and expansion of government and management is now happening in these enterprises at high speed. This creates the need to develop new forms of strategy development, innovation, governance as well as specific entrepreneurial management and leadership skills. This explains the growing interest of the management-sciences in this new form of entrepreneurship. Currently, efforts are being made to find ways to create effective partnerships between the public and private domain, e.g. various forms of public-private partnership in the public domain. It seems that the ideal construction has not yet been found, while developments in daily practice continue, leading to problems accordingly. Enough reasons for practice-based, scientific attention. The Centre for Governance of the Private Public Sector Enterprise Considering their specific scientific profiles, Tilburg University and TiasNimbas Business School have the outstanding experience, networks and know-how in the field of “Social Entrepreneurship”, more specifically in its governance. This is why TiasNimbas has taken the initiative to establish a Centre of Excellence, focussing on research and education for the governance and management of the private public-sector enterprise. The approach of the Centre for Governance of the Private Public-Sector Enterprise is two-fold. On the one hand, the scientific approach aims to develop new strategic concepts, innovation, governance, entrepreneurship and leadership skills for public sector enterprises. On the other hand, the practical approach addresses real questions and developments from the enterprises and their partners themselves (e.g. the various governmental organisations that cooperatie with social enteprises). Cooperation with organisations in the field guarantees a solution-driven, multi-sectoral approach, as opposed to a purely scientific approach. Mission of the Centre To develop research activities, followed by educational activities, together with relevant parties in the field, aimed at the development and passing on of new concepts for government and management of the modern and complex organisation that is currently coming into existence in the domain of public service. The focus will will be on modern private public-sector enterprises and forms of private public cooperation. The Centre is characterised by a network structure in which various organisations participate in collaborations ranging from membership to academic affiliations. Participation in the network is restricted to those organisations that are actively or passively engaged in the research activities. The added value, and perhaps even the competitive advantage, for the participants is in the development and circulation of new knowledge, and in participation in activities organised by the Centre, such as educational programmes, round table events, seminars and study trips.